Sesja Dolnośląski krajobraz kalejdoskopem jest...

W listopadzie 2010 roku odbyła się w Krakowie pierwsza sesja popularno-naukowa z cyklu Mijające krajobrazy Polski. Pomysł serii seminariów krajoznawczych skupiających uwagę na zmianach zachodzących w otaczającej nas przestrzeni zaprezentowany został na VI Kongresie Krajoznawstwa Polskiego, a jego autorem jest przewodniczący Komisji Krajoznawczej ZG PTTK dr Józef Partyka. W 2011 roku odbyło się sześć takich sesji. Zainteresowani przemijaniem ojczystych krajobrazów spotkali się już w Jeleniej Górze, Gdańsku, Otwocku, Wleniu i Żarach. W dniu 10 grudnia 2011 roku w gościnnych murach Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej odbyło się wieńczące ten rok seminarium Dolnośląski krajobraz kalejdoskopem jest... Głównym organizatorem spotkania był prof. Krzysztof R. Mazurski, przewodniczący komisji Krajoznawczej w latach 2001-2009 a honorowym patronatem wydarzenie objęła Dziekan Wydziału, prof. Elżbieta Trocka-Leszczyńska.

Sesję rozpoczął prof. Krzysztof R. Mazurski, który przedstawił informacje organizacyjne. Potem głos zabrała prof. Elżbieta Trocka-Leszczyńska, Dziekan Wydziału Architektury PWr, która powitała wszystkich przybyłych i życzyła owocnych obrad. Następnie dr Józef Partyka, przewodniczący Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, przedstawił koncepcję serii seminariów krajoznawczych Mijające krajobrazy Polski i zaprezentował skrótowo, gdzie odbyły się poprzednie spotkania. Na zakończenie części oficjalnej Henryk Paciej, prezes O/Regionalnego PTTK Śląska Opolskiego, wręczył w imieniu Porozumienia Oddziałów PTTK z woj. Opolskiego prof. Mazurskiemu i dr. Partyce, byłemu i obecnemu przewodniczącemu Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, okolicznościowe medale.

Pierwszą część referatową otworzyło wystąpienie prof. Krzysztofa R. Mazurskiego dotyczące pojęcia krajobrazu i różnych aspektów jego wyceny i oceny. Prelegent omówił różne formy krajobrazu przyrodniczego i kulturowego, które bogato zilustrował zdjęciami z całego Dolnego Śląska. Następnie prof. Alina Drapella-Hermansdorfer przedstawiła na przykładzie Parku Szczytnickiego we Wrocławiu zagadnienie krajobrazu, który może podlegać zakonserwowaniu lub ewolucyjnym zmianom. Pokazała jak Park zmieniał się od ogrodów przy rezydencji magnata do rozległego kompleksu sektorów tematycznych. Kolejny mówca, dr Krzysztof Widawski, zabrał uczestników seminarium na swoistą podróż w czasie, przedstawiając jak zmieniał się z czasem krajobraz kulturowy Dolnego Śląska i jakie wydarzenia lub postaci miały na te procesy wpływ. Na zakończenie tej części spotkania dr Roman Wytyczak przedstawił relikty średniowiecznego sposobu gospodarowania w dzisiejszym krajobrazie. Jak się okazuje np. w Górach Sowich do dziś można prześledzić i odtworzyć łanowy układ pól, jaki powstał przy lokacji poszczególnych wsi.

Jako pierwsza po przerwie wystąpiła prof. Barbara Lubicz-Miszewska, która poprowadziła wirtualny spacer po Wrocławiu szlakiem znaków i symboli z przeszłości miasta, ukazując jak wartościowe może być odkrywanie oraz interpretowanie różnych detali w przestrzeni miejskiej. Kolejne wystąpienie dotyczyło architektury sudeckich schronisk. Tę ciekawie zapowiadającą się prezentację prof. Jacka Suchodolskiego skutecznie storpedowała awaria rzutnika, ale mimo to - przy użyciu innego sprzętu -mogliśmy się zapoznać z całą gamą obiektów oferujących nocleg turystom przemierzającym Sudety wczoraj i dziś. Z kolei prof. Grażyna Balińska udowodniła jakże istotny element dolnośląskiego krajobrazu, jakim są, a raczej były, uzdrowiska. Bogato ilustrując wystąpienie prelegentka przedstawiła główne ośrodki balenologiczne regionu oraz to jak się zmieniały na przestrzeni lat. Kolejnym referentem był dr inż. Andrzej Raj, dyrektor Karkonoskiego Parku Narodowego, który omówił zagadnienie przebudowy karkonoskich drzewostanów oraz zmiany powierzchni leśnej w tym paśmie w ciągu ostatnich 20-30 lat. Część referatową zakończyła mgr inż. Hanna Ojrzyńska, która przedstawiła bardzo interesujące zagadnienia związane z przemianami przestrzennymi i architektonicznymi, jakie zachodzą w sudeckich wsiach. Poruszyła bardzo ważną dla krajoznawcy kwestię autentyczności/autentyzmu krajobrazu, który cały czas ewoluuje poddawany presji uwarunkowań zewnętrznych.

Na koniec sesji Witold Papiernik, stały współpracownik magazynu Sudety, przedstawił niespodziankę - zestaw panoram najważniejszych dolnośląskich szczytów (Śnieżki, Śnieżnika i Ślęży) oraz Wrocławia wykonanych w różnych okolicznościach.

Wrocławskie seminarium Dolnośląski krajobraz kalejdoskopem jest... należy uznać za godne zakończenie tegorocznych sesji z cyklu Mijające krajobrazy Polski. Ciekawe i przedstawione w interesujący sposób zagadnienia niewątpliwie wniosły wiele do dyskusji nad współczesnymi przemianami krajobrazu w naszym kraju. Bo krajoznawstwo to nie tylko wycieczki i oglądanie zabytków, lecz także poznawanie kraju w różnych jego krajobrazach także i tych, które należą już do przeszłości, by - wypełniając przesłanie Aleksandra Janowskiego - "znaleźć czas i siłę do pracy krajoznawczej, bo ta daje klucz do zaklętych dróg narodowych skarbów".
Szymon Bijak



zdjęcie Józef Partyka




zdjęcie Józef Partyka




zdjęcie Józef Partyka