Strona Komisji Krajoznawczej ZG PTTK

Sesja popularno-naukowa Mijające krajobrazy Mazowsza - Otwock 1916-2011



Jedną z idei, które zasiał wśród krajoznawców VI Kongres Krajoznawstwa Polskiego w Olsztynie, był pomysł zwrócenia uwagi na zmiany, jakie zachodzą w otaczającym nas świecie, na to, jak pewne krajobrazy lub ich elementy bezpowrotnie mijają i są zastępowane czymś innym. Wymiernym efektem tych spostrzeżeń mają być sesje krajoznawcze, które twórczo wypełnią czas do kolejnego Kongresu. Pierwsze takie spotkanie zorganizowano jesienią 2010 r. w Krakowie.

10 czerwca 2011 r. w gościnnych progach Powiatowego Młodzieżowego Domu Kultury w Otwocku odbyła się sesja popularno-naukowa pt. Mijające krajobrazy Mazowsza - Otwock 1916-2011, którą współorganizowały Oddział PTTK im. M. E. Andriollego w Otwocku wraz z Wydziałem Kultury, Sportu, Turystyki i Gazety Otwockiej Urzędu Miasta Otwocka. Honorowym patronatem wydarzenie objęli Adam Struzik - Marszałek Województwa Mazowieckiego, Zbigniew Szczepaniak - Prezydent Miasta Otwock i Lech Drożdzyński - Prezes Zarządu Głównego PTTK. Na spotkanie licznie stawili się mazowieccy krajoznawcy, zaproszeni goście, przedstawiciele władz samorządowych i Otwocczanie. W czasie sesji, którą sprawnie prowadziła Grażyna Orłowska-Rybicka z Regionalnej Pracowni Krajoznawczej w Warszawie, wygłoszono łącznie 9 referatów i zaprezentowano 7 wystaw tematycznych.

Seminarium rozpoczęła prezentacja głównego organizatora imprezy, Pawła Ajdackiego, prezesa Oddziału PTTK w Otwocku. Poruszył on zagadnienie "archeologii krajobrazu", czyli bezinwazyjnego szukania i zgłębiania tajemnic, które kryje przed nami otoczenie. Na przykładach z Otwocka prelegent wykazał, że takim archeologiem może zostać każdy, wystarczy tylko odpowiednia wrażliwość na to, co spotykamy podczas wędrówek. Kolejnym prelegentem był Andrzej Danowski z Komisji Opieki nad Zabytkami ZG PTTK. Omówił on prawne aspekty ochrony i opieki nad zabytkami w Polsce. Wspomniał też o roli Społecznych Opiekunów Zabytków i miejscu, jakie PTTK mogłoby zająć w ich kształceniu. W podsumowaniu zauważył, że najlepszą "formą" opieki nad zabytkami są coraz liczniej skupiające społeczeństwo organizacje pozarządowe. Tematem wystąpienia Remigiusza Matyjasa z Komisji Historii i Tradycji ZG PTTK był rys historyczny przedstawiający początki i rozwój struktur Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego na Mazowszu. Niezwykle interesująca była informacja o tym, że oddziały PTK były tworzone w nieraz niewielkich miasteczkach, a mimo to prężnie działały, szczególnie w latach 1906-1914. Następna prezentacja przybliżyła słuchaczom kwestie przyrodnicze. Adam Snopek z Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Warszawie przedstawił jak zmieniały się na przestrzeni czasu szata roślinna Lasów Wawerskich i jej status prawny. Ostatnią prelegentką przed przerwą była Katarzyna Kulik reprezentująca Muzeum Ziemi Otwockiej. Jej wystąpienie poświęcone było jednemu z niewielu żywych jeszcze przejawów dawnej kultury ludowej Mazowsza, czyli folklorowi kołbielskiemu. Przybyli na sesję dowiedzieli się między innymi o tym, gdzie i jak kultywuje się dziś dawne zwyczaje i rytuały. Przykładem może tu być wycinanka, której autorski wariant w wykonaniu Wandy Skowron każdy z przybyłych może podziwiać na otrzymanej w materiałach widokówce.

Po przerwie tematyka wystąpień skupiła się na Otwocku i postaci Michała Elwiro Andriollego. Jako pierwszy wystąpił Robert Lewandowski ze Stowarzyszenia "Świdermajer", który przedstawił okoliczności i samo powstanie Brzegów, czyli majątku Andriollego. Prezentacja była bogato ilustrowana fragmentami korespondencji malarza z przyjaciółmi. Postać ilustratora "Pana Tadeusza" jako bacznego obserwatora świata i życia codziennego, czyli także jako krajoznawcy, przybliżył Józef Partyka, przewodniczący Komisji Krajoznawczej ZG PTTK. Swoje wystąpienie okrasił dużą liczbą reprodukcji dzieł Andriollego prezentujących różne zakątki Polski. Następny prelegent, Szymon Bijak także z Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, skoncentrował się na architektonicznej spuściźnie malarza, czyli na tzw. "swidermajerze" - stylu drewnianej architektury powstającej wzdłuż kolejowej linii otwockiej. Omówił rozwój i zmiany tego sposobu budowania w ciągu ostatniego stulecia, a także poruszył kwestie jego obecnych zagrożeń i szans na przyszłość. Kolejna była prezentacja Pawła Gorczycy z Józefowa, który przedstawił przybyłym jak odrestaurował wraz z żoną praktycznie kompletnie zdewastowaną willę Jakubówka. To optymistyczne w wydźwięku wystąpienie zakończyło całe seminarium. Po oficjalnym zamknięciu sesji, organizatorzy zaprosili wszystkich do dyskusji, którą toczono już przy smacznym obiedzie w jednym z otwockich barów.

Sesję Mijające krajobrazy Mazowsza - Otwock 1916-2011 należy uznać za udaną. Szeroki wachlarz prelegentów i poruszanych przez nich tematów oraz sprawna organizacja sprawiały, że uczestnicy, w tym licznie reprezentowane władze lokalne, nie mogli czuć się zawiedzeni. Wypada mieć nadzieję, że idea takich sesji na Mazowszu będzie kontynuowana, bo gdzie, jak gdzie, ale w naszym regionie zmiany krajobrazu postępowały i postępują niezwykle intensywnie.

Szymon Bijak

zdjęcie

zdjęcie Grażyna Orłowska-Rybicka


zdjęcie

zdjęcie Grażyna Orłowska-Rybicka


zdjęcie

zdjęcie Grażyna Orłowska-Rybicka


zdjęcie

zdjęcie Grażyna Orłowska-Rybicka