Nr 10/2004

Powrót

Podkomisja Kolekcjonerstwa Krajoznawczego (3)
Imprezy i publikacje

Do najważniejszych imprez należały ogólnopolskie sesje problemowe z referatami naszych działaczy oraz innych zaproszonych specjalistów i połączone z nimi wystawy zbiorów krajoznawczych. Głównym inicjatorem i organizatorem była Podkomisja (a realizatorami różne ogniwa terenowe PTTK, Muzea itp.):
1982 – Kolekcje autorskie – Szczecin (ZW PTTK),
1983 – Pamiątki po PTTK – Lublin (Muzeum Okręg. RPK),
1985 – Odznaki i znaczki turystyczno-krajoznawcze – Łódź (Muzeum, ZW PTTK),
1987 – Ekslibris i bibliofilstwo Krajoznawcze – Lublin (Muzeum, RPK, WKFSiT UM),
1989 – Zbiory pocztówek w kolekcjonerstwie krajoznawczym – Zamość (Muzeum, RPK).

Inna formą spotkań problemowych były terminarze połączone z pokazami:
1986 – Warsztaty kolekcjonerskie – Kielce (RPK),
1987 – Międzywojewódzkie Seminarium – Piła (ZW PTTK),
1989 – 70-lecie Polski Niepodległej w zbiorach kolekcjonerstwa – Lublin.

Ważną role spełniały pokazy i wystawy zbiorów: 1984 – Pokaz Młodzieżowych Zbiorów Krajoznawczych – Kraków (Klub Kolekcjonerów Krajoznawców przy ZW PTTK), oraz pokazy młodzieżowych Zbiorów na Ogólnopolskich Turniejach Turystyczno-Krajoznawczych: 1986 – Piotrków Trybunalski, 1987 – Piwniczna, 1988 – Uniejów, 1989 – Pokrzywna (Rada ds. Młodzieży ZG PTTK a z ramienia Podkomisji Jerzy Nowak).
Organizowano też pokazy na Centralnych Zlotach Aktywu Turystycznego: 1983 – Chorzów, 1984 – Lublin, 1985 – Frombork, 1986 – Zgorzelec, 1987 – Elbląg, 1988 – Częstochowa, 1989 – Łęczyca.
W latach 1986-1988 odbyły się pokazy zbiorów członków Podkomisji organizowane w sali ZG PTTK w Warszawie.
W 1989 r. Podkomisja zorganizowała z okazji XXI Międzynarodowej Konferencji Organizacji Turystycznych Krajów Socjalistycznych w Krakowie, wzorcową wystawę zbiorów krajoznawczych.
Ponadto miały miejsce giełdy i wystawy kolekcjonerskie organizowane przez różne jednostki terenowe PTTK. Częściowo przy współpracy lub pod patronatem Podkomisji. Do najważniejszych należały urządzane 1-2 razy rocznie: Giełdy Kolekcjonerów – Krajoznawców PTTK w Warszawie (Komisja Krajoznawcza Oddziału Warszawa Śródmieście), Ogólnopolskie Wystawy i Giełdy Trofeów Turystycznych (Klub Kolekcjonerów – Krajoznawców „Chomik” przy Oddziale Rzemieślniczym PTTK w Lublinie), oraz Rajdy Zbieraczy (Klub Turystów Pieszych PTTK „Wagabunda” w Gliwicach), Ogólnopolskie Spotkania Kolekcjonerów Krajoznawców (RPK i O/PTTK w Rzeszowie) – 1986, 1987.
Liczne pokazy odbyły się na różnych imprezach PTTK jak rocznice, narady, zloty, itp., a urządzał je aktyw kolekcjonerski zespołowo oraz indywidualnie:
1981 – Siedlce, Przemyśl, Bielsko-Biała, Kraków,
1982 – Kraków, Opole, Warszaw, Limanowa,
1983 – Warszawa, Kraków, Przemyśl, Szczawnica,
1984 – Koszalin, Przemyśl, Ruda Śląska, Złotoryja,
1985 – Kielce, Międzygórze, Kraków,
1986 – Tuchola, Kraków,
1987 – Łęczyca, Chorzów, Pszczyna, Kraków, Przemyśl,
1988 – Kraków, Lublin, Oświęcim,
1989 – Bystra, Jelenia Góra, Lublin.
W 1989 r. odbyła się w Grudziądzu I Międzynarodowa Wystawa „Architektura w Ekslibrisie” (Oddział PTTK, KMPiK, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury i inni).
Nasi koledzy prezentowali też swoje zbiory na wielu wystawach PTTK np. w Muzeach, Klubach Międzynarodowej Książki i Prasy, domach kultury itp., wydano z tej okazji szereg katalogów.
W ruchu wystawienniczym uczestniczyło ogółem kilkudziesięciu kolekcjonerów związanych z PTTK oraz kilkunastu zaproszonych z innych środowisk.
Staraniem Podkomisji Kolekcjonerstwa Krajoznawczego ZG PTTK i przy współudziale kolegów – działaczy PTTK, opracowano i wydano następujące broszury informacyjne i metodyczne (po 16 stron):
* I Wystawa Kolekcjonerów Krajoznawców PTTK zorganizowana z okazji Kongresu Krajoznawczego w Płocku 11-13 kwiecień 1980 r.(informator – oprac. A. Czarnowski),
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze PTTK (broszura informacyjna – oprac. T. Chmielewski) – wyd. 1981 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze w PTTK broszura informacyjna – oprac. T. Chmielewski) – wyd. 1982 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Informator i Katalog imprez kolekcjo- nerskich PTTK w latach 1971-1981 (oprac. W. Kowalski) – wyd. 1984 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1985 r,
* I Ogólnopolski Pokaz Krajoznawczych Zbiorów Młodzieżowych PTTK – wspólnie z Klubem Kolekcjonerów Krajoznawców ZW PTTK w Krakowie (oprac. R. Binek, A. Czarnowski) wyd. 1984 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1985 r,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Rys historyczny kolekcjonerstwa (broszura metodyczna – oprac. A. Czarnowski) – wyd. 1985 r.,
* Odznaki i znaczki turystyczno-krajoznawcze – broszura Ogólnopolskiej Sesji i Wystawy Kolekcjonerów Krajoznawców PTTK, Łódź 9.II. – 30.III.1985  (oprac. zbiorowe) – wyd. 1985 r.,
* Konserwacja i przechowywanie znaczków metalowych (dodatek do w/w boroszury, oprac. M. Kołodziejczyk). – wyd. 1985 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1986 r,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze - Gromadzenie i przechowywanie fotografii. (broszura metodyczna) – wspólnie z Komisją Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK – (oprac. A. Czarnowski) – wyd. 1986 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1987 r,
* Międzywojewódzkie Seminarium Kolekcjonerskie – Piła, wspólnie z Komisją Krajoznawczą ZW PTTK w Pile ( ref. oprac. zbiorowe) – wyd. 1987 r.,
* Sesja Bibliofilska – Broszura Ogólnopolskiej Sesji Kolekcjonerów Krajoznawców PTTK pt.: ”Ekslibris i bibliofilstwo krajoznawcze” – Lublin, 4.IV.87 (oprac. zbiorowe) – wyd. 1987 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Układ i opracowanie zbiorów (broszura metodyczna – oprac. W. Lipniacki) – wyd. 1987 r.,
* Krajoznawcze odznaki kolekcjonerskie – Regulaminy (oprac. W. Lipniacki),
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Odznaki organizacyjne i kadr PTTK (broszura metodyczna – oprac. R. Binek) – wyd. 1987 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Rodzaje zbiorów cz. I. (broszura metodyczna – oprac. A. Czarnowski i M. Wyszkowski). – wyd 1987 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Rodzaje zbiorów cz. II. (broszura metodyczna – oprac. A. Czarnowski i M. Wyszkowski). – wyd 1987 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1988 r,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Katalog pocztówek PTK cz. I (oprac. A. Czarnowski) – wyd. 1988 r.,
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze (broszura informacyjna – oprac.zb.) wyd.1989 r,
Przygotowano do druku:
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Kolekcjonerstwo w PTTK – (broszura na 10-lecie Podkomisji KK ZG PTTK i 15-lecie odznak kolekcjonerskich – oprac. A. Czarnowski).
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Katalog pocztówek PTK cz. II (oprac. A. Czarnowski)
* Kolekcjonerstwo Krajoznawcze – Zbiory filatelistyczne (broszura metodyczna – oprac. Z. Kałuża).
Ponadto wydano (przy współudziale RPK w Zamościu):
* Historia pocztówek oraz ich rola dokumentalna i kulturowa (oprac. A. Czarnowski).
* Kalendarium kart pocztowych (oprac. A. Czarnowski)
* Problemy gromadzenia i opracowania pocztówek (oprac. J. Morgulec)
* Wybór terminów związanych z kartofilia (oprac. A. Czarnowski i J. Morgulec).
oraz z inicjatywy Oddziału PTTK w Grudziądzu:
* Zabytkowa Architektura miast polskich w ekslibrisie – katalog Ogólnopolskiej Sesji pt. „Ekslibris i bibliofilstwo krajoznawcze” (oprac. T.Czosnyka).
Podkomisja wydała też szereg druków ulotnych o charakterze informacyjnym. m.in. w językach: niemieckim i rosyjskim.
Klub Kolekcjonerów Krajoznawców przy ZW PTTK w Krakowie wydaje broszurę pt.: „Informator kolekcjonera”. W latach 1981-1989 ukazało się 15 zeszytów (red. R. Binek).
Niektórzy nasi Koledzy byli również autorami artykułów zamieszczanych w różnych publikacjach ogólnopolskich i regionalnych oraz innych opracowań.

Podsumowanie

Jak wynika z przedstawionych materiałów, organizacyjne i programowe podstawy ruchu kolekcjonerskiego w PTTK tworzyły się w ciągu kilkunastu lat począwszy od około 1953 r. Następny okres to popularyzacja różnych form praktycznych tego ruchu.

Obecnie wydaje się, że trudno jest oczekiwać w tym zakresie większych nowości. Chodzi raczej o dalsze upowszechnianie zbieractwa, zwłaszcza wśród młodzieży, jako zamiłowania, które wspomaga poszerzenie wiedzy o kraju. Rotacja pokoleń stwarza stała potrzebę utrzymywania organizacyjnych form i wzajemnych powiązań ruchu kolekcjonerskiego w PTTK m.in. w postaci ekspozycji, opracowań itp. Należy przy tym mieć na uwadze inspirowanie i wykorzystanie specyfiki kolekcjonerstwa: indywidualnych zainteresowań i koncepcji twórczych; trzeba zwłaszcza wspierać takie kierunki jak gromadzenie dokumentacji historycznej, społecznej, kulturowej – w tym związanej z działalnością naszego Towarzystwa.

W dobie narastania problematyki technicyzacji, ekonomiki oraz zagadnień materialnych ruch kolekcjonerski pełni szczególną rolę: sprzyja humanizacji zainteresowań oraz zachowaniu wartości dziedzictwa kulturowego i takie jest jego nadrzędne znaczenie.

 

                 

Powyższe informacje pochodzą ze specjalnego Biuletynu kolekcjonerskiego nr 2(15) z 1999 roku, który w całości był poświęcony publikacji Podkomisji Kolekcjonerstwa Krajoznawczego przygotowanej przez Adama Czarnowskiego na 10-lecie podkomisji a wydanej dopiero na 20-lecie w – organie klubu „4K” – Korespondencyjnego Klubu Kolekcjonerów Krajoznawców. Przypomnienie tego niech będzie uczczeniem pionierów kolekcjonerstwa krajoznawczego z okazji jubileuszu 25-lecia powołania PKK.

Jednocześnie Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Opolu przy Oddziale Regionalnym PTTK Śląska Opolskiego oraz Zespół ds. Kolekcjonerstwa Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, apelują o dokumentowanie historii oraz bieżącej działalności w PTTK dotyczącej kolekcjonerstwa i nadsyłanie materiałów (zdjęć, wydawnictw, programów, ulotek, widokówek, znaczków, itp., itd.) na adres: RPK PTTK w Opolu, ul Barlickiego 2a, 45-083 Opole, tel./fax (0-77) 453-63-48, e-mail: pttkorsoopole@neostrada.pl

Powrót


Informację opracował: Henryk Paciej. Wszelkie uwagi można przekazać na adres email : henrykp@miramex.com.pl
Copyright C 2004 RPK PTTK OPOLE. All rights reserved.  Aktualizowane: luty 16, 2005.